Uit het ECD komt de bruto omzet per cliënt en per product, niet per kostenplaats. Wie per afdeling wil zien of de opbrengsten de kosten dekken, moet hem eerst verdelen. Zo werkt dat, met een rekenvoorbeeld en de fouten die we het vaakst zien.
Hoe reken je opbrengsten toe aan kostenplaatsen?
Kort antwoord: je rekent een opbrengst toe aan de kostenplaats die de bijbehorende kosten maakt. Splits de bruto omzet per product in de componenten waaruit het tarief is opgebouwd, zoals zorg, behandeling en NHC. Boek elk component op de kostenplaats die het levert. Leveren meerdere kostenplaatsen aan hetzelfde component, dan verdeel je het bedrag met een verdeelsleutel.
Zonder deze verdeling krijg je een scheef beeld. De afdeling waar de cliënt woont, krijgt de hele opbrengst, ook het deel voor behandeling en huisvesting. Een behandeldienst of huisvestingskostenplaats heeft dan alleen kosten en lijkt structureel verlies te draaien. Pas als opbrengsten en kosten op dezelfde kostenplaats landen, zegt het resultaat per afdeling iets.
Hoe ziet dat eruit in een rekenvoorbeeld?
Let op: alle bedragen, percentages en rekeningnummers in dit voorbeeld zijn verzonnen en dienen alleen ter illustratie. Ze zijn niet gebaseerd op actuele NZa-tarieven.
Afdeling De Linde (kostenplaats 4100) levert Wlz-zorg met behandeling. Uit het ECD komt voor dit product over één maand een bruto omzet van € 120.000. Dat bedrag gaan we verdelen.
Stap 1: uit welke componenten bestaat de opbrengst?
De verhouding tussen de componenten haal je uit de opbouw van het tarief. Die verschilt per product en per jaar; de actuele tarieven vind je in ons overzicht van de NZa-wijzigingen 2026. In ons voorbeeld ziet de verdeling er zo uit:
| Component | Aandeel | Bedrag |
|---|---|---|
| Zorg | 70% | € 84.000 |
| Behandeling | 18% | € 21.600 |
| NHC (huisvesting) | 12% | € 14.400 |
| Totaal | 100% | € 120.000 |
Stap 2: welk deel gaat naar een andere kostenplaats?
Het zorgdeel blijft op De Linde: daar zitten ook de personeelskosten. Voor de andere twee componenten maken we een keuze:
- Behandeling: de behandelingen worden grotendeels gegeven door de behandeldienst (kostenplaats 6200), en voor een deel door de eigen medewerkers van De Linde. Als verdeelsleutel gebruiken we de geregistreerde behandeluren: 270 van de 360 uur zijn door de behandeldienst gegeven (75%) en 90 uur door de afdeling zelf (25%).
- NHC: de normatieve huisvestingscomponent gaat in zijn geheel naar de kostenplaats Huisvesting (7100), waar ook de huur, afschrijvingen en onderhoudskosten staan. Hier is geen sleutel nodig, het is een vaste regel.
Na de verdeling ziet de opbrengst er per kostenplaats zo uit:
| Kostenplaats | Zorg | Behandeling | NHC | Totaal |
|---|---|---|---|---|
| 4100 De Linde | € 84.000 | € 5.400 | – | € 89.400 |
| 6200 Behandeldienst | – | € 16.200 | – | € 16.200 |
| 7100 Huisvesting | – | – | € 14.400 | € 14.400 |
| Totaal | € 84.000 | € 21.600 | € 14.400 | € 120.000 |
Een eenvoudige controle: het totaal na de verdeling moet precies gelijk zijn aan de bruto omzet uit het ECD. Is dat niet zo, dan is er ergens een bedrag dubbel geteld of blijven hangen.
Stap 3: hoe boek je de verdeling?
De verdeling komt in de boekhouding terecht via een journaalpost. Elk component krijgt een eigen opbrengstrekening, en elke regel krijgt de kostenplaats uit stap 2:
| Grootboekrekening | Kostenplaats | Debet | Credit |
|---|---|---|---|
| 1300 Te ontvangen Wlz | – | € 120.000 | |
| 8100 Opbrengst Wlz zorg | 4100 | € 84.000 | |
| 8110 Opbrengst Wlz behandeling | 4100 | € 5.400 | |
| 8110 Opbrengst Wlz behandeling | 6200 | € 16.200 | |
| 8120 Opbrengst NHC | 7100 | € 14.400 | |
| Totaal | € 120.000 | € 120.000 |
Boek je de bruto omzet al eerder in totaal op één rekening en kostenplaats? Dan wordt dit een herboeking: je haalt het bedrag van de oorspronkelijke regel af en zet het op de nieuwe rekeningen en kostenplaatsen.
Het verschil is goed te zien. Zonder verdeling zou De Linde € 120.000 aan opbrengsten tegenover alleen haar eigen kosten zetten, en zou de behandeldienst alleen kosten hebben. Met de verdeling kun je per kostenplaats zien of de opbrengst de kosten dekt.
Welke fouten maken controllers vaak bij het toerekenen van opbrengsten?
- Opbrengst verschuiven zonder de kosten. Gaat het behandeldeel naar de behandeldienst, maar blijven de behandelaars op de afdeling geboekt? Dan klopt het resultaat van geen van beide kostenplaatsen. Kies één principe en pas het toe op zowel opbrengsten als kosten.
- Een verdeelsleutel die niet meer klopt. Sleutels worden vaak één keer bepaald en daarna niet meer bekeken. Komt er een behandelaar bij, of gaat een afdeling anders werken, dan blijft de oude verhouding staan. Leg bij elke sleutel vast vanaf wanneer hij geldt en waarop hij is gebaseerd.
- Rekenen met de verhouding van vorig jaar. De NZa stelt de tarieven elk jaar opnieuw vast, en daarmee kan ook de verhouding tussen zorg, behandeling en NHC verschuiven. Controleer de splitsing per product bij elk nieuw tariefjaar.
- Afrondingsverschillen die niet sluiten. Wie elke regel op hele euro’s afrondt, houdt vaak een paar euro over of komt er een paar tekort. Laat het restbedrag bewust op één vaste regel landen, zodat het totaal altijd gelijk is aan de bruto omzet.
- Niet kunnen uitleggen hoe een bedrag is ontstaan. Staat de verdeling in een Excel-bestand met formules die in de loop der jaren zijn aangepast, dan is het lastig om achteraf te laten zien welke sleutel in welke periode is gebruikt. Juist die vraag krijg je van de accountant.
Hoe kun je de omzetverdeling automatiseren?
Voor één product is de verdeling met de hand goed te doen. Bij tientallen producten, meerdere locaties en twaalf of dertien perioden per jaar wordt het lastiger. Elke wijziging in een tarief, sleutel of kostenplaats moet je dan op meerdere plekken doorvoeren.
De module Omzetverdeling- en allocatiemodel van CP-FM legt de splitsing per product, de verdeelsleutels en de koppeling met je eigen rekeningschema één keer vast. Elke periode lever je de bruto omzet aan en krijg je een journaalpostbestand terug dat je in je boekhoudpakket importeert, bijvoorbeeld in AFAS, Exact voor de Zorg, Visma of Unit4. Omdat de regels vastliggen, kun je later altijd terugzien hoe een bedrag is verdeeld.
Op de pagina over omzet verdelen en journaalposten aanmaken lees je wat de module precies doet en wat hij kost. Je kunt de module ook 14 dagen gratis uitproberen op je eigen data. Liever eerst overleggen? Bel ons op 070 2201558.
Veelgestelde vragen
Wat is een hulpkostenplaats?
Een hulpkostenplaats is een kostenplaats die zelf geen cliënten in zorg heeft, maar diensten levert aan andere kostenplaatsen. Voorbeelden zijn een behandeldienst, de facilitaire dienst of huisvesting. De kosten van een hulpkostenplaats worden met een verdeelsleutel doorbelast aan de afdelingen die de diensten afnemen. Bij opbrengsten werkt het andersom: het deel van de opbrengst dat bij de dienst hoort, gaat van de afdeling naar de hulpkostenplaats.
Welke verdeelsleutels worden in de zorg veel gebruikt?
Dat hangt af van wat je verdeelt. Voor behandeling zijn geregistreerde behandeluren gebruikelijk, voor huisvesting vierkante meters of het aantal plaatsen, en voor algemene ondersteuning het aantal fte of cliëntdagen. Kies een sleutel die je elke periode betrouwbaar uit een bronsysteem kunt halen.
Moet de NHC op een aparte kostenplaats worden geboekt?
Dat is niet verplicht, maar wel gebruikelijk. Staat de NHC op dezelfde kostenplaats als de huisvestingskosten, dan zie je of de vergoeding de werkelijke huisvestingslasten dekt. Laat je de NHC op de afdeling staan, dan lijkt het resultaat van die afdeling beter dan het is.
Hoe vaak moet je verdeelsleutels herzien?
In elk geval één keer per jaar, bij het opstellen van de begroting en bij nieuwe tarieven. Daarnaast is het verstandig de sleutels te herzien bij een reorganisatie, een nieuwe locatie of een andere verdeling van taken tussen afdelingen.
Kan de omzetverdeling ook in Excel?
Ja, en veel organisaties doen dat ook. Zorg dan wel voor een vaste plek voor tarieven en sleutels, een controle of het totaal aansluit op de bruto omzet, en een versie per periode. Hoe meer producten en kostenplaatsen, hoe groter de kans op fouten bij elke wijziging.
Nieuwsbrief
Kennis uit de zorg, in je mailbox
Nieuwe artikelen, analyses en praktijkkennis over begroten, forecasten en sturen in de langdurige zorg. Afmelden kan altijd.
We gebruiken je adres alleen voor de nieuwsbrief. Privacyverklaring